Τhe Prudes: Κριτική / Ήταν τελικά όντως σεμνότυφοι;

της Αλεξάνδρας Μηλιώνη – Θεατρολόγος

         Ο Τζίμμυ και η Τζες έχουν να κάνουν σεξ ένα χρόνο και κάτι. Ο χώρος είναι ζεστός και άνετος, το περιβάλλον δημιουργεί ασφάλεια και οικειότητα και οι δυο τους διαρκώς αποδεικνύουν ότι κάνουν με ευκολία ο ένας τον άλλο να γελάει και νοιάζονται ειλικρινά για το σύντροφό τους. Άρα, γιατί απλώς δεν το κάνουν; 

         Το έργο ξεκινάει με τους ήρωες να βρίσκονται στην ύστατη προσπάθεια να σώσουν τη σχέση τους από τα μύρια δεινά που έχουν προκύψει από μία παρατεταμένη σεξουαλική αποχή.  Καθόλη την εξέλιξη της ιστορίας, το κοινό γίνεται μάρτυρας των εμποδίων που συναντάει το ζευγάρι σε αυτό του το εγχείρημα. Στο τέλος, η αίσθηση που μας αφήνει η παράσταση, παρόλο που οι ήρωες δεν καταφέρνουν να συνευρεθούν, όπως διακαώς επιθυμούν, είναι μάλλον γλυκιά, καθώς διακρίνεται στον ορίζοντα ελπίδα, αγάπη και η υπόσχεση της προσπάθειας.        

         Ο σκηνικός χώρος κατακρημνίζει τη λογική του ρεαλιστικού χώρου με έναν ευχάριστο και παιγνιώδη τρόπο. Αληθινός για τους χαρακτήρες της ιστορίας, αλλά εξίσου υπαρκτός για το κοινό -σε απτό μάλιστα επίπεδο-, με ενδιάμεσες κειμενικές γέφυρες όπου οι ηθοποιοί απευθύνονται ευθέως στο κοινό, παίζουν μαζί του, σχολιάζουν τα ηχητικά εφέ, το φωτισμό, το κείμενο, τις ίδιες δηλαδή τις δομές που στηρίζουν το ζωντανό σώμα της  παράστασης. Θα λέγαμε ότι ο χώρος που τελείται η παράσταση, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό δείγμα ετεροτοπίας, έναν μη χώρο, που ταυτόχρονα είναι και δεν είναι εκεί, ένα κλειστό διανοητικό σύστημα στο οποίο οι ήρωες και μόνο σου επιτρέπουν να εισέλθεις, ένα σύστημα που επιπλέει πάνω στα πέπλα της πραγματικότητας.  

         Η παράσταση έχει αναμφίβολα έναν ωραίο, σφιχτοδεμένο ρυθμό που ενσωματώνει άψογα τη μουσικότητα της καθημερινότητας. Το ύφος είναι άμεσο και ρεαλιστικό στην εκφορά του λόγου. Ο ίδιος ο λόγος –και αξίζει να σχολιαστεί, γιατί ας μην ξεχνάμε ότι είναι μεταφρασμένος- είναι σύγχρονος και ξεκούραστος. Η παράσταση με αυτόν τον τρόπο καταφέρνει να απευθυνθεί άμεσα στους νέους ανθρώπους, κάτι που συχνά επιχειρείται στο θέατρο, αλλά δυστυχώς δεν επιτυγχάνεται το ίδιο συχνά. Ανοίγει ένα διάλογο μαζί τους και καταφέρνει να διατηρήσει τόσο κοινή διάλεκτο όσο και κοινές αναφορές -είτε πρόκειται για τον τρόπο σκέψης είτε για το χιούμορ-. Το σημαντικότερο όμως κατά τη γνώμη μου είναι ότι έχει μαζί τους κοινά σημεία προβληματισμού. Η σημερινή νέα γενιά, απασχολεί τον εαυτό της, περισσότερο ίσως από οποιαδήποτε άλλη,  με το ζήτημα της ισότητας των φύλων. Ο φεμινισμός, η καταπίεση στις σχέσεις, η ανάγκη για ανοικοδόμηση των μοντέλων μέσα σε αυτές, έπαψαν να αποτελούν γυναικεία ζητήματα και έγιναν, όπως και όφειλαν, κομμάτι της συλλογικής συνείδησης.  

         Πιστή σε αυτό το πνεύμα, η παράσταση καταπιάνεται και με τα δύο φύλα εξίσου. Αναλύει τους προβληματισμούς τόσο της γυναίκας όσο και του άντρα της ιστορίας και τους παρουσιάζει ως δύο ανθρώπους που έχουν από την πλευρά τους και οι δύο δίκιο. Έτσι το κοινό μπορεί να νιώσει και τις δύο πλευρές και να ταυτιστεί ουσιαστικά μαζί τους, ανεξαρτήτως φύλου. Τους συμπονούν εξίσου, τους κατανοούν εξίσου. Στο τέλος της ημέρας πρόκειται για δύο καλούς ανθρώπους. Δύο ανθρώπους που όπως οι ίδιοι ομολογούν χιουμοριστικά «έχασαν την μπάλα», αλλά τουλάχιστον στα μάτια μας παραμένουν καλοπροαίρετοι.  

         Εν γένει, πρόκειται για μία παράσταση που αναδεικνύει τα δυνατά στοιχεία του κειμένου και καταπιάνεται με θέματα που υπερβαίνουν κατά πολύ αυτό της σεμνοτυφίας. Μετατρέπει πολύ έξυπνα την ίδια τη σχέση σε κοινωνικό θέαμα, χωρίς όμως περιττές φλυαρίες και εξαναγκασμένο ερωτισμό προς τέρψη ενός φιλήδονου, ηδονοβλεπτικού κοινού. Αντιθέτως βάζει τους ηθοποιούς να παίζουν με την προσδοκία των θεατών όσον αφορά το σεξ ή το γυμνό επί σκηνής. Σε πλήρη αντιδιαστολή με αυτήν την πιθανή προσδοκία, δεν υπάρχει καμία σωματική επαφή ανάμεσα στους ηθοποιούς, κατά τη διάρκεια ολόκληρου του έργου. Το γεγονός αυτό, ακόμα και υποσυνείδητα υπογραμμίζει τη δίψα των χαρακτήρων για επαφή. Δίψα για σωματική επαφή όμως και όχι για επικοινωνία. Και οι δύο ήρωες ξέρουν ολότελα ο ένας τον άλλο, παίζουν μαζί, αστειεύονται με τα προβλήματά τους, διατηρώντας όλα τα προτερήματα μιας εννιάχρονης σχέσης -γεγονός που τους κάνει και να παλεύουν για αυτή ακόμα και ένα χρόνο μετά την τελευταία φορά που έκαναν σεξ-.                 

         Νομίζω ότι όλα τα παραπάνω καθιστούν το έργο σχεδόν ρομαντικό. Χαριτωμένο αλλά όχι ελαφρό. Η ίδια η παράσταση καταφέρνει να μην γίνεται άβολη, παρόλο που καταπιάνεται με ένα αρκετά δύσκολο ζήτημα όπως αυτό της αποξένωσης ενός ζευγαριού, που όμως αξίζει να σημειωθεί ότι δεν απομακρύνθηκε από τη ρουτίνα, την έλλειψη αγάπης ή τη σεμνοτυφία όπως ίσως υπέθετε κάποιος από τον μάλλον παραπλανητικό τίτλο, αλλά από ένα τραυματικό γεγονός που κανείς από τους δύο δεν ήξερε πως να διαχειριστεί. 

         Το ίδιο το κείμενο γράφτηκε με αφορμή το κίνημα #MeΤoo, ένα κίνημα το οποίο έφτασε -αν όχι ξέσπασε- και στην Ελλάδα. Μπορούμε λοιπόν να πούμε με ασφάλεια ότι αφορά πολύ άμεσα τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Πέρα όμως απ’ το ότι είναι επίκαιρο, το έργο έχει και ένα πολύ εύστοχο βλέμμα. Πρόκειται για μία παράσταση που αν και διασκεδαστική, όμορφη και οικεία, θίγει πολύ ουσιαστικά και σοβαρά ζητήματα, με μία πιο βαθιά ματιά από το συνήθη επιφανειακό σχολιασμό που συχνά βλέπουμε να δέχονται αυτά τα ζητήματα ως θέματα επικαιρότητας. Η προσέγγισή της αν και απλή εγείρει ερωτήματα, που μπορεί οι θεατές παρά τις ανησυχίες τους, να μην είχαν σκεφτεί. Κυρίως όμως, έχει την ωριμότητα μιας συζήτησης  που έχει ξαναγίνει. Δεν μπαίνει  στη διαδικασία να ασχοληθεί με τα αυτονόητα, όπως για παράδειγμα πόσο σκληρή και σοβαρή είναι μία κακοποίηση και θίγει απευθείας το δεύτερο και το τρίτο επίπεδο της κατάστασης. Δεν χρειάζεται να κρίνει ή να σχολιάσει τα γεγονότα, γιατί το κοινό έχει ήδη πάρει θέση απέναντί τους. Αποδεσμεύεται έτσι από τα γεγονότα αυτά και επικεντρώνεται στα συναισθήματα. Καταπιάνεται με τα “after effects”, τις συνέπειες που ακολουθούν τη σεξουαλική εκμετάλλευση, καθώς και τη στάση ζωής που προκύπτει ύστερα από αυτή.  

         Μια τέτοια παράσταση, θεωρώ ότι μπορεί να αποδειχθεί βαθιά θεραπευτική, τόσο για μία κοινωνία που μόλις άρχισε να μιλάει όσο και για τον ίδιο το χώρο του θεάτρου. Σε αυτήν την ιστορική στιγμή, που τα σεξουαλικά τραύματα και η κακοποίηση έγιναν το κεντρικό θέμα της αφήγησης, που η κοινωνία εκπαιδεύτηκε να υποστηρίζει και να δείχνει κατανόηση στο θύμα αντί να το στοχοποιεί, το θέατρο δυστυχώς βρέθηκε στο προσκήνιο με έναν πολύ δυσάρεστο τρόπο. Με όλες αυτές τις ιστορίες γυναικείας κακοποίησης που αποκαλύφθηκαν στο χώρο του θεάτρου, αποτελεί μία διαδικασία εξυγίανσης εκ των έσω, όταν το ίδιο το θέατρο χρησιμοποιεί σήμερα τα μέσα που διαθέτει για να μιλήσει για αυτές. Σαν ένα ειλικρινές βλέμμα ενδοσκόπησης, μία αναθεώρηση του εαυτού. 

         Αν θέλαμε λοιπόν βλέποντας την παράσταση, να απαντήσουμε στο αρχικό ερώτημα «γιατί απλώς δεν το κάνουν;», η απάντηση νομίζω ότι θα ήταν η εξής: Πολλά άλλαξαν μέσα σε αυτόν τον ένα χρόνο σεξουαλικής αποχής. Τόσο για το ζεύγος Prudes, όσο και για ολόκληρο τον κόσμο.  

THEPRUDES / ΟΙ ΠΡΟΥΝΤΣ, του AnthonyNeilson, κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21:00 στο VaultTheatre.

Παίζουν: Αγγελική Γρηγοροπούλου, Θανάσης Ισιδώρου

Σκηνοθεσία: Βαγγέλης Λάσκαρης

Μετάφραση : Δημήτρης Κιούσης

Πρωτότυπη μουσική σύνθεση και ενορχήστρωση : Πάνος Πανάκος

Σκηνικός χώρος και ενδυματολογική επιμέλεια: Ντιάνα Σκιαδά

Κίνηση και χορογραφίες : Φώτης Νικολάου

Φωτογραφίες: Ίρις Κατσούλα

Βοηθός Σκηνοθέτη: Δήμητρα Αλεξανδράκου

Αφίσα παράστασης : Γιάννης Κεντρωτάς

Επιμέλεια προγράμματος: Εκδόσεις Αιγόκερως

Δημόσιες σχέσεις : Biri Biri Communication

Παραγωγή: ProvaT.O. Athens (Prova Theatre Organization) A.M.K.E.

ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 80‘

ΠΡΟΠΩΛΗΣΗ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ μέσω viva.gr

https://www.viva.gr/tickets/theater/the–prudes–tou–antxony–neilson/

ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΕΣ ΚΡΑΤΗΣΕΙΣ: 6986604174 /694 953 4889 / 698 660 4174

ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ:

Γενική είσοδος: 12 ευρώ

Φοιτητές / Σπουδαστές / Κάτοχοι Κάρτας Πολυτέκνων / ΑμΕΑ / Άνω των 65 ετών / Κάτοχοι Κάρτας Ανεργίας (ΟΑΕΔ) : 10 ευρώ

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΑΝΩ ΤΩΝ 18 ΕΤΩΝ

ΠΟΛΥΧΩΡΟΣ VAULT:

Μελενίκου 26 Βοτανικός, πλησίον Σταθμού Μετρό Κεραμεικός