Μπαλτάς πέρα από τα όρια…

Γράφει η  Μέμα Χαλιώτη

Μέσα από τη ματιά του Σπινόζα κι έχοντας η Ελλάδα ιστορικό χρέος απέναντι στις Ευρωπαϊκές δυνάμεις που τη βοήθησαν στον απελευθερωτικό αγώνα του 1821, ο Jan Fabre αναλαμβάνει να μας διδάξει και να μας εκπολιτίσει, ως Καλλιτεχνικός Διευθυντής του κάποτε Ελληνικού Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, σύμφωνα με τον Υπουργό Πολιτισμού, Αριστείδη Μπαλτά!

Την Τρίτη 29 Μαρτίου, δόθηκε η συνέντευξη τύπου του Jan Fabre, του νέου Καλλιτεχνικού Διευθυντή του Ελληνικού Φεστιβάλ. Και που δόθηκε; Στο Μουσείο της Ακρόπολης! Σε έναν πολύ ιδιαίτερο χώρο, που φυλάει μέσα του όλο τον πλούτο και το μεγαλείο της ιστορίας του ελληνικού πολιτισμού. Σε έναν χώρο που μόλις τον αντικρίσεις μόνο ρίγος και δέος μπορείς να νιώσεις, από όποια γωνιά του πλανήτη και αν έρχεσαι. Και σε ποια χώρα; Στην Ελλάδα που έδωσε τα φώτα του πολιτισμού και της σκέψης σε όλο τον κόσμο.

Και φυσικά, αυτά δεν τα αναφέρω τυχαία. Αν και το κεντρικό πρόσωπο είναι ο Jan Fabre (ο νέος καλλιτεχνικός διευθυντής του Ελληνικού Φεστιβάλ),  θα σταθώ στον Υπουργό Πολιτισμού, Αριστείδη Μπαλτά, ο οποίος μέσα από ένα συνονθύλευμα σκέψεων και απόψεων που ζητούν ανάλυση και συζήτηση, προλόγισε τον Jan Fabre και μας εξήγησε το σκεπτικό της επιλογής του. Και το σκεπτικό αυτό πραγματικά μου προκάλεσε έκπληξη.

Σε μια εποχή που η Ελλάδα προσπαθεί να γυρίσει σελίδα, κάτω από το βάρος της οικονομικής κρίσης και του προσφυγικού προβλήματος, όπως είπε ο κ. Μπαλτάς, πήρε την πρωτοβουλία να γράψει μια επιστολή στους καλλιτέχνες και διανοούμενους του κόσμου εξηγώντας την κατάσταση. Και η θετική απάντηση ήρθε από τον Jan Fabre και την ομάδα του.WP_20160329_12_45_12_Pro

Κάνοντας μια αναδρομή στον «Χρυσό αιώνα» των Κάτω Χωρών, αναφέρθηκε στον Ολλανδό Φιλόσοφο Σπινόζα «τον πρωτοπόρο του αριστερού ρεύματος του Διαφωτισμού, που δεν μπαίνει εύκολα σε κανόνες και για κάποιους είναι ο απόλυτος άθεος του οποίου τα έργα, ίσως και το σώμα πρέπει να καούν στην πυρά», ο οποίος επηρέασε μέσα από τη φιλοσοφική του προσέγγιση ολόκληρη τη σκέψη από τότε, παραλλήλισε κατά κάποιο τρόπο τη σκέψη του Σπινόζα με το έργο του Fabre δίνοντας παράλληλα το στίγμα για το τι θα πρέπει να περιμένουμε.

Για τον Υπουργό Πολιτισμού είναι πολύ σημαντική ημέρα η 29η Μαρτίου, όχι μόνο γιατί ένας παγκοσμίου εμβέλειας καλλιτέχνης ήρθε στην Ελλάδα σε μια δύσκολη στιγμή, για να αναλάβει να μπει στην «περιπέτεια του νέου Φεστιβάλ» αλλά και γιατί κυριολεκτικά θα μας σώσει. Θα μπορέσει να μάθει αυτά που δεν ξέρει για το τι γίνεται στην Ελλάδα σε επίπεδο καλλιτεχνών και δημιουργών κι έτσι θα φέρει αντιστρόφως την Ελλάδα στο επίκεντρο του παγκόσμιου καλλιτεχνικού γίγνεσθαι!

Το πιο εντυπωσιακό ήταν η σύνδεση της 25ης Μαρτίου με τον Jan Fabre! Η εθνική γιορτή μπορεί να ειδωθεί στην προοπτική των χρόνων που ο Fabre αναλαμβάνει την καλλιτεχνική διεύθυνση του Φεστιβάλ ως περίοδος που η Ελλάδα μπορεί να ξανακερδίσει και στο επίπεδο της καλλιτεχνικής δημιουργίας τη θέση που της αντιστοιχεί  στην Ευρώπη. Η απελευθέρωση της Ελλάδας μετά την επανάσταση του 1821, στηρίχτηκε σε βοήθεια από άλλες ευρωπαϊκές δυνάμεις και με αυτή την έννοια η Ελλάδα έχει  ένα χρέος ιστορικό απέναντι στην Ευρώπη εκείνης της περιόδου, είπε ο κ. Μπαλτάς.

Και αυτό το χρέος μπορεί η Ελλάδα να το επιστρέψει με τη βοήθεια του Fabre και της ομάδας του, που θα αξιοποιήσουν τις καλλιτεχνικές δυνάμεις που διαθέτει η χώρα μας και θα την εντάξουν πλήρως στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, ως ισότιμο μέλος με τέτοιο τρόπο ώστε να μην προκαλεί έκπληξη ότι ένας Βέλγος έρχεται στο Ελληνικό Φεστιβάλ και να μην αποκαλεί έκπληξη ότι ένας Έλληνας διευθύνει μια κρατική ορχήστρα, μια πινακοθήκη σε μια άλλη χώρα της Ευρώπης!

23s2sim-thumb-large

Ακούγοντας τον κ. Μπαλτά να μιλάει για τον σημαντικό κατά τα άλλα Βέλγο καλλιτέχνη και το στοίχημα του Υπουργείου Πολιτισμού, άρχισα να νιώθω κάπως μειονεκτικά, να μου γεννιούνται ερωτήματα και να προσπαθώ να καταλάβω που πήγαν τόσοι αιώνες ελληνικού πολιτισμού και τόσοι καταξιωμένοι διεθνώς Έλληνες καλλιτέχνες και δημιουργοί, Μαέστροι, συνθέτες, σολίστες, ηθοποιοί, ζωγράφοι και τόσοι άλλοι, που έζησαν και ζουν σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου και δίνουν στην Ελλάδα την ξεχωριστή θέση που της αρμόζει στο παγκόσμιο καλλιτεχνικό γίγνεσθαι, πλήρως εναρμονισμένοι χωρίς να προκαλούν έκπληξη που υπάρχουν εκεί.

Γιατί τόση απαξίωση στους Έλληνες δημιουργούς και στους ανθρώπους της Τέχνης που έχουν προσφέρει τόσα και στο Φεστιβάλ και στη χώρα; Γιατί, πότε και σε ποια θεσμική βάση το Ελληνικό Φεστιβάλ μετονομάστηκε σε Διεθνές; Γιατί ολόκληρη η θεματολογία του Φεστιβάλ γυρνάει γύρω από τον Jan Fabre, στηρίζεται στο «Βελγικό πνεύμα» με συνεργασίες και συμπράξεις Βέλγων καλλιτεχνών και μόλις το ένα τρίτο Ελλήνων καλλιτεχνών θα αξιοποιηθεί; Πως και με ποια κριτήρια ο αντισυμβατικός και προκλητικός Jan Fabre θα μετατρέψει το Φεστιβάλ σε έναν τόπο συνάντησης διαφορετικών εθνοτήτων, πολιτισμών, γλωσσών και εμπειριών, από όπου θα απουσιάζουν το ελληνικό στοιχείο και η κουλτούρα; Γιατί η πρώτη χρονιά του Φεστιβάλ είναι όλη αφιερωμένη στο Βέλγιο;article27119_1403885360.w_hr

Μια μικρή αναστάτωση δημιουργήθηκε όταν άρχισαν οι πιπεράτες ερωτήσεις τύπου: Ποιος θα είναι ο Διοικητικός Διευθυντής του Φεστιβάλ, αφού ο Jan Fabre είναι ο Καλλιτεχνικός; Και ποιο είναι το budget όλου του εγχειρήματος; Και ποιος αποφάσισε τις παραστάσεις και τις ημερομηνίες του Φεστιβάλ της Επιδαύρου, αφού το νέο Διοικητικό συμβούλιο ανέλαβε στις 24 Μαρτίου;

Οι ερωτήσεις διακόπηκαν ξαφνικά! κι εγώ κρατάω την έξυπνη απάντηση του Jan Fabre: «Τα χρήματα δεν έχουν τόση σημασία. Είναι ένα εργαλείο. Σημασία έχουν οι λέξεις και η ενέργεια. Μπορείς να κάνεις ένα φανταστικό Φεστιβάλ με 1ευρώ, μπορείς και με 1.000 ευρώ».

Κατά τα άλλα το Φεστιβάλ αλλάζει δομή και η τετραετής θητεία του Fabre το χωρίζει σε 4 θεματικές. Ο πρώτος χρόνος (2016) θα είναι ένα αφιέρωμα στο Βέλγιο, το 2017 θα  επικεντρωθεί σε εικαστικούς, παραστατικούς καλλιτέχνες και συγγραφείς που έχουν συνεργαστεί και εξακολουθούν να συνεργάζονται με τον Fabre. Το 2018 o Fabre θα παρουσιάσει μια νέα παράσταση και το 2019 και πάλι ο Fabre θα δημιουργήσει μια πρωτότυπη παράσταση, εμπνευσμένη από ένα κλασικό ελληνικό θέμα.

Όλο το Ελληνικό Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου θα κινείται στο «καλλιτεχνικό σύμπαν» του Fabre και στο «Φλαμανδικό κύμα» που θα μας πάρει κυριολεκτικά!

Χαρείτε το! Όπως είπε και ο Jan!