Αφιέρωμα της Βουλγαρικής Dobrotoliubie στη Νεκταρία Καραντζή

Είναι Πρόεδρος Συμφωνικής Ορχήστρας, Εγκληματολόγος αλλά και αναγνωρισμένη ψάλτρια .

Η ψαλτική είναι μια υπόθεση αντρική στη συνείδηση του Έλληνα και όχι αδίκως. Οι άντρες που εκτελούν χρέη ιεροψάλτη στους ναούς είναι γεγονός σύνηθες και οικείο, τόσο ως εικόνα όσο και ως άκουσμα, από παλαιοτάτων ετών. Δεν είναι λοιπόν παράξενο να εκπλήσσεται ο μέσος Έλληνας ακροατής όταν βρίσκεται ενώπιον της ιδιαίτερης περίπτωσης της Νεκταρίας Καραντζή. Μια νέα δυναμική γυναίκα που δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε ότι αποτελεί μία κατηγορία από μόνη της.

 

Ο όρος «ψάλτρια» ίσως ξενίζει στην εποχή μας και ειδικά σε χώρες όπως η Ελλάδα που ο ρόλος του άντρα ιεροψάλτη είναι πρωταρχικός. Στα αρχαία βέβαια ελληνικά χρόνια ο όρος «ψάλτρια» υπήρχε, αλλά έβρισκε το νόημα της στις γυναίκες μουσικούς που «έψαλλαν», δηλαδή έπαιζαν όργανο με χορδές. Σήμερα ωστόσο όλο και ανακαλύπτουμε γυναίκες πάνω στα εκκλησιαστικά αναλογία, ενώ όπως μας αποκαλύπτει η ίδια η Νεκταρία Καραντζή που ίδρυσε τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Ψαλτριών, «οι γυναίκες αυτές δεν είναι λίγες, ενώ εδώ και χρόνια αθόρυβα και διακριτικά προσφέρουν με αγάπη και γνώση τις υπηρεσίες τους σε ναούς ψάλλοντας είτε μόνες είτε πλάι σε άντρες ιεροψάλτες».

 

Η Καραντζή είναι η γυναίκα που θα ονομάζαμε πρωτοπόρος στο είδος της γυναικείας ψαλτικής. Όχι γιατί δεν υπήρχαν και πριν από εκείνη γυναίκες στα εκκλησιαστικά αναλογία ή γιατί δεν μάθαιναν βυζαντινή εκκλησιαστικη μουσική (την τέχνη της ψαλτικής), αλλά γιατί πρόκειται για τη γυναίκα που ασχολήθηκε τόσο συστηματικά αφιερώνοντας την καλλιτεχνική της δράση σε αυτή την τέχνη και οδηγώντας τη, ως γυναίκα υμνωδός, έξω από τα σύνορα της Ελλάδας. Εδώ και χρόνια η Καραντζή είναι μια αναγνωρισμένη ερμηνεύτρια του ιερού μέλους (sacred music το γνωρίζουν στο εξωτερικό) διεθνώς και κυρίως στην Ευρώπη που περιοδεύει σχεδον ετησίως. Είναι επίσης η γυναικεία φωνή που έχει καταγράψει δισκογραφία βυζαντινής μουσικής ήδη από τα 14 χρόνια της και ψάλλει ενεργά σε αναλόγια εκκλησιών από τα 9 της χρόνια, ενώ ήταν ήδη διπλωματούχος της απαιτητικής αυτής τέχνης από 14 ετών. Υπήρξε, θα λέγαμε, ένα παιδί-θαύμα, το οποίο μάλιστα έτυχε της εύνοιας και της προτροπής ενός πνευματικού Γέροντα σπουδαίου για την ορθόδοξη εκκλησία, η οποία πρόσφατα τον ανακυρηξε ως Άγιο, του Οσίου Πορφυρίου καυσοκαλυβητου.

 

Αναφερόμενη στο πώς γεννήθηκε η επιθυμία της να ασχοληθεί με αυτό το είδος της τέχνης, από τόσο μικρή ηλικία, μας απαντά πως «όλα πήραν το δρόμο τους αβίαστα, σαν κάτι απόλυτα φυσικό και νομοτελειακό, χωρίς κάποια επιδίωξη ή ανάγκη«. Ένα τυχαίο περιστατικό στάθηκε η αφορμή να αγαπήσει την τέχνη. Οι γονείς της, όταν η ίδια βρισκόταν στην ηλικία των 9 ετών, εγγράφηκαν για να παρακολουθήσουν μαθήματα βυζαντινής μουσικής στη Σχολή της Ιεράς Μητρόπολης Πειραιώς και, μην έχοντας κάποιον άνθρωπο να την κρατήσει στο σπίτι όσο έλειπαν, την έπαιρναν μαζί τους στα μαθήματα. Η Νεκταρία όμως παρακολουθούσε, μάθαινε και προόδευε, μέχρι που οι καθηγητές της Σχολης προέτρεψαν τους γονείς της να την εγγράψουν, διακρίνοντας το ταλέντο και την έφεσή της στην τέχνη.

 

Ρωτώντας τη ποιους σύγχρονους άνδρες ιεροψάλτες θαυμάζει, μάς αναφέρει πολλά ονόματα κυρίως Δασκάλων της, όπως του Δημήτρη Βερύκιου, ενώ δεν κρύβει την ιδιαίτερη αδυναμία της στον γνωστό Θεόδωρο Βασιλικό, ο οποίος, όπως τόνισε, «υπήρξε ο άνθρωπος που πρώτος από όλους ταξίδεψε με την απαράμιλλη φωνή του την τέχνη της βυζαντινής εκκλησιαστικής μουσικής, εκτός των ελληνικών συνόρων«.

 

Σήμερα η Καραντζή είναι πρόσωπο έμπνευσης για πολλές νέες γυναίκες που ακολουθούν το παράδειγμα της και είναι μέλη του Πανελλήνιου Συνδέσμου Ψαλτριών, του οργάνου που εκπροσωπεί όλες τις γυναίκες ψαλτριες της χώρας. Δίνει συναυλίες βυζαντινής μουσικής, ιερού μέλους από όλον τον κόσμο, ψάλλοντας επίσης στα ρωσικά, ρουμανικά, ιταλικά, γαλλικά, αραβικά και στη διάλεκτο του Χριστού τα αραμαϊκά, αλλά και παράδοσιακής μουσικής. Υπήρξε άλλωστε για πολλά χρόνια μαθήτρια και συνεργάτιδα της σπουδαιότερης μορφής της ελληνικής παράδοσης, του Χρόνη Αηδονίδη. Τα τελευταία χρόνια η συνεργασία της με τον διεθνούς φήμης πιανίστα, συνθετη, μαέστρο και έναν από τους κορυφαίους καλλιτέχνες της ECM, Βασίλη Τσαμπρόπουλο, που συνδυάζει τη Δύση με την Ανατολή, έχει ταξιδέψει σχεδόν σε όλη την Ευρώπη και έχει δισκογραφηθεί διεθνώς λαμβάνοντας τη θερμή ανταπόκριση του κοινού του εξωτερικού. Έχει εμφανιστεί σε συναυλίες βυζαντινής μουσικής σχεδόν σε όλες στις χώρες της Ευρώπης, ενώ έχει συνεργαστεί με την σπουδαία ερμηνεύτρια της ουγγρικής παράδοσης, Marta Sebestyen, την υμνωδο Sister Kassiani, την περίφημη ουγγρική χορωδία «St Efraim male choir» υπό τη διεύθυνση του Tamas Bubno αλλά και την ελβετική χορωδία θρησκευτικού μέλους Choeur Yaroslavl υπό τη διεύθυνση του Yan Greppin. Η παρουσία της στον καθεδρικό κατάμεστο ναό του Οβιέδο της Ισπανίας, στο πλαίσιο της συμμετοχής της στο διεθνές φεστιβαλ «Ciclo de Musica Sacra, Maestro dela Roza», έδωσε αφορμή για εκτενή δημοσιεύματα με αναφορά στον «Μυστικισμό και την εσωτερικότητα της ερμηνείας της», κάνοντας επίσης λογο για μια απο τις πλέον εντυπωσιακές εμφανίσεις στην ιστορια του Φεστιβάλ, που απέσπασε το θερμότερο χειροκρότημα και τη μεγαλύτερη προσέλευση κοσμου που ειχε ποτέ σημειώσει το Φεστιβάλ στην Ιστορια του.

 

Αν για κάποιον λόγο όμως ακόμα θα λέγαμε ότι η Νεκταρια Καραντζή επανανοηματοδότησε ουσιαστικά τον όρο ψάλτρια δεν είναι μόνο για τη φωνή και τη δράση της. Το βιογραφικό και η καλλιτεχνική της πορεία είναι όντως πλούσια και αξιοζήλευτη, καθώς πέραν από την αναγνώριση της από τα ξένα μέσα ως η «ιδανική γυναίκα υμνωδος του ιερού μέλους«, έχει προσκληθεί και έχει διδάξει σε σεμινάρια βυζαντινής μουσικής, σε κάποια από τα μεγαλύτερα μουσικά πανεπιστήμια του κόσμου, όπως η Σορβόνη, η Ακαδημία Λιστ ή η Μουσική Ακαδημία του Οβιέδο. Υπάρχει όμως και ένας ακόμα λόγος που κάνει ξεχωριστή την περίπτωση της. Είναι νέα και όμορφη, με παρουσιαστικό σύγχρονο και μακριά από προφανή στερεότυπα, φρέσκια, έξυπνη, ετοιμόλογη και εξαιρετικά μορφωμένη, καθώς διαθέτει νομικές σπουδές που ακόμα και έγκριτοι συνάδελφοι της θα θαύμαζαν (διδακτορικό και τρία μεταπτυχιακά διπλώματα στο ποινικό δίκαιο, την εγκληματολογία και το εκκλησιαστικό δίκαιο, ενώ έχει εργαστεί σε γνωστά δικηγορικά γραφεία, στον τομέα του ποινικού δικαίου του πανεπιστημίου Αθηνών και σε ένα από τα πιο ιστορικά νομικά περιοδικά, τα «Ποινικά Χρονικά»). Συν τοις άλλοις, η Καραντζή κατέχει μία ακόμα ιδιαιτερότητα στις ετερόκλητες ενασχολήσεις της. Είναι η Πρόεδρος μιας Συμφωνικής Ορχήστρας, καθώς βρίσκεται στο πηδάλιο Διοίκησης της Μητροπολιτικής Συμφωνικής Ορχήστρας Αθηνών.

 

Να λοιπόν που η Ελλάδα του 21ου αιώνα μπορεί να παράγει μα και να εξάγει ανθρώπους πολυπράγμονες και επιτυχημένους σε πολλούς ρόλους, μακριά από το μοντέλο που για δεκαετίες απαιτεί και προωθεί τη στείρα εξειδίκευση, παράγοντας συστηματικά μονήρεις και ατελείς προσωπικότητες.

 

Το κοινό της Αθήνας θα έχει την ευκαιρία να απολαύσει τη Νεκταρία Καραντζή μαζί με τον Βασίλη Τσαμπρόπουλο στις 4 Απριλίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στο πολυσυζητημένο ευρωπαϊκό πρόγραμμά τους «Ανάμεσα σε Δύση και Ανατολή», στο πλαίσιο του κύκλου «Η ανθρώπινη φωνή», παραγωγής του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών.

Μέχρι τότε, θα εμφανίζεται σε ευρωπαϊκές πόλεις, περιοδεύοντας το ελληνικό ιερό μέλος και την καθάρια και σαγηνευτική ελληνική γλώσσα της βυζαντινής υμνωδίας και της αρχέγονης παράδοσης, δίνοντας στην Ελλάδα -σε καιρούς εθνικής κατάθλιψης και κρίσης- στιγμές περηφάνιας.

 

Μετάφραση: Ασέν Αντόνωφ